zohre-vefayi

Wednesday, March 31, 2004

جين جره

زهره وفايي


آذربايجان كولتورونده دونه – دونه بو سوزلويه راست لاشيريق : جين جره و يا جين جنه . بو سوزو چوخلوق شر اوشاق لار حاققيندا ديله گليريك و بير اوشاغين آرتيق زيانلي – آشيري حدده چاليشقان اولماغينا بير ايضاح كيمي وئريريك . ياشي اوشاق دان چوخ اولان حا ل دا ، دئمه ك گنج جين جره لر ، ا و شخص لردن عيبا رت دير كي گنج ليك عالمينده بير پارا يارارسيز – ده يرسيز ا يش لر گورورلر . آنجاق هر هارادا ضرر و زيان معناسي گئدير بير شخص جين جره آ ديندا تاپيلير . بو خطاب ائتمه ك تام نفرت له يوخ ، گيزلي ده بير سئوگي له برابر دير . دوغروسو جين جره نه دير ؟


4000 ا يل ميلاددان اونجه بو گونكو قافقاز – تبت – خزر – باتي چين – آران – آنادولو – ايلام – نهاوند – فرات ..بولگه لرينده ياشايان سومرلر وارميش لار . اونلا رين با ش كنت لري « اور » شهري بوگون ايسه ايرا ن – عراق سـرحدينده قرا ر تاپير و چوخ حصه سي عراق -دادير . سومرلر بير مدني خالق اولاراق ، او سنه لرده هرنه صنعته – ده يره ، ماليك ميش لر. بونو ا لبته اونلاردان قالان اثرلر ، خصوص اور شهريند ن تاپيلان ده يرلي ا ثرلر بيلديرير . اونلار نئچه تانريا ا ينا نيرميش لار . يئر اوزونده تا پيلان ان اسكي انسان ا ل يازيسي و دا ش قازماسي ، موسيقي ساحه سينده ، همين سومرلره عايددير . بو گون برلين موزينده ساخلانيلان ايكي داش دا قازيلان لوح لار ايكي سوزدن عبا رت دير : بيريسي موسيقي نوتو دور و ا و بيريسي اونا عايد اولان سوزلردير . بو سوزلرده دونه – دونه « دينقير » سوزلويونه راستلا شيريق . سومرلرجه دينقير همين تـانري دير ( دينقير – تنقير – تانقير – تانري ..) بو تانري لار ا يچينده بيرده بير « جين جره » تانري سيني گوروروك . او ، سومرلرجه ، يئر آ لتيندا ياشايان بير تانري دير . اونون تانري ليق ساحه سي دويوش – محاربه – عائله ساوا ش لاري – قونشو سوزلشمه لري – خوليا خسته ليي و ديگر ساواشمالار و شر لر دير .


سومرلر بو تانري ني قورخو دولو بير حس ايله عبادت ائديب ، ا ونا گوره چوخلو تحفه لر وئرميش لر . تحفه لر ده تامام حربي آ لت لردن عيبارت اولان ماتريال لار اولوردو . بو تحفه -لري جين جره تانريا وئرمه ك ايچون هر كيمسه اوزلويونده گئده بيلمزدي . گره ك كي بير اوزه ل كاهن جين جره تانري سي له آزجا دوستلوغو اولان بيريسي و اونون د يليني ياخشي جا باشا دوشه ن بيريسي ، يئرينه يئتيريدي . آ نجاق همين كاهن ده بو آ رادا اوزونه بير پاي آييراردي !!


سوز 7000 ا يل بوندان ا ونجه دن گئديرسه ده ، زامان ا ينام لاري بير خالق ايله برابر ياشاديب و بو گونه دك چاتديرير . نه دن كي بو گون بيزيم ا ئل عنعنه لريميزده جين جره حاققيندا هئله ده وار سوزلر گئدير . مثال : ايستي سويو يئره توكنده بسم الله دئينه تا جين جره لر قاچسين لار . يوخسا سويو توكرسن اونلاري يانديرارسان و اونلار دا سني قارقيارلار ! ...جين جره لر سنه توققوشماسين لار د ئيه ، پالتا ريوين ياخاسينا بير ده مير سانجاق سانج! اوندا سندن اوزاق گزرلر !......قيرخلي اوشاقي تاقچايا،اوجا يئره ، يورغان دوشه ك يوكو اوستونه قويما! يوخسا جين جره لر گليب ا ونو د ئيشيب ، يئرينه اوز اوشاقلارين قويارلار !.....تكليك ده بيري سني آدين لا چاغيرسا بيل كي جين جره لر ديلر! اوجادان دئينه: گله بيلمه رم! دوز دارتيرام! اوندا سندن ال چكرلر !........پا لتار بوقچالارين بوكندن سونرا ا ونلارين اوستونه بير ده مير سانجاق سانج ! جين جره لر گليب اونو آچا بيلمزلر!....گوزونون قابا قيندا بير شئي ا يته رسه،اوچ – دورت يول بسم الله د ئينه، جين جره لر گئتيريب يئرينه قويارلار!....سحر آلا – قارانليق دا حاماما گيرنده اوچ دونه بسم الله دئينه و بير ده مير قابي اوزوندن اونجه حاماما آت تا جين جره لر داغيلسين لار ! .....و يا .بير مثل ده دئييريك « ا ئيله بيل جينه ده مير گوسترير سن ! » دئمه ك جين جره لر ده ميردن قورخولاري هامويا بللي دير . رحمــتليك شهريار ( دونه ن گئجه جين لر سيريچكديلر) د ئينده ، همين معنادان آ سيلي دير . جين لرين چوخلوق مانور ساعا ت لاري گئجه چاغ لاري و يئرلري د ينج و خلوت يئرلر ، خصوص حامام لاردير . ( گئچميشين خزنه لي حامام لار ) . بئله ليك ده گوروروك كي جين جره تانري - سي هئله ده بيزيم حياتيميزدا بير اينام كيمي ، انجاق تانري كيمي يوخ ، ياشا يير .


تانري جين جره نين شكيلي ، سومرلر ا ينامينا گوره ، باشي يكه – گوزلري قارا و ايري – بوينو ا ينجه – قوللاري اينجه آمما اللري چابوك – قارني ديك – قيش لاري اينجه – آياق لاري اوزون – بارماقلاري آياقلاريندان داها دا اوزون – بير آندا ا لينده نئچه حربي آلت گزديره ركن شكيل له نير . ا وندا اركك و ديشي سئچيلمز . ا ئل اينامي اوزوند ن ، اونلارين بالالاماق لاري باشقا حيا تلي يارانميش لار كيمي يوخ ، عكسينه يئر آ لتي كيمي، بور – بوجاق لاردان پوهره له نن كيمي دير . اونلاري اولدورمه ك ، ا ونلارا ضرر وورماق اولو تانريا خوش گلمز ، نه دن كي اونلار بير ائيله ده داش اوره كلي و دهشت لي دئييل لر . اونلار بيريسي له يولداش اولدوقلاري حال دا يئرين – گويون اسرارين اونا بيلديررلر .( سليمان پيغمبر كيمي ) اونلارين هئچ كيم له دوشمان ليق لاري يوخدور . تكجه بينمه ديـك لري تانري « سي بل » دير . او دوغال ليق و آرتيم تانري سي دير . آمما جين جره لر بير تانري كيمي ، اون لا دا حورمت له ياناشيرلار و يئري گلمه يين جه ، دويوشوب – ساواشميرلار !


posted by 8:37 AM

Sunday, March 14, 2004

دانيلماز بير گرچك

زهره وفايي


عراق اولكه سينده بعثيلرين حاكميته چاتماسي ، افغانستان اولكه سينين يو.ا س.ا س.آر اشغالينا گئتمه سي ، پاكيستان اولكه سينده اوز وئره ن كودتالار ، بحرين آداسينين ايراندان آيريلماسي ، ايران اولكه سينده اوز وئره ن اسلامي انقـلاب ، شوروي اتفاقيـنين داغيلماسي ، ايران و عراق محاربه سي ، عرا ق و كويت محاربه سي ، ايرانين اوچ ديگر آداسينا ادعالار ، پاكيستان و هيند محاربه سي ، افغانستان آمريكا قوه لري ساريسيندان اشغال اولماسي ، عراق آمريكا ا شغالينا گئتمه سي ، و سون حادثه اولاراق ، بو اولكه ده قبول اولونان ايلك عمومو تصديق ، .....و تامام بو ساياق حادثه لر قيرخ ا يل عرضينده اوز وئرمه سي ، زامانين نه قده ر قيسا و اومورسوز اولماقيني آيدينجا گوسترير . بئله سورعتله آخا ن زامان قارشيسيندا ، ايه ر قارتا ل كيمي بير ميلچه يين ترپنمه سيني ووران كسلر وارسا ، كهليك كيمي باشيني قارا قويولايان و خبرسيز ياشايانلار دا آز دئييللر !


آذربـايجان بئله بلالي اولكه لر آرا سيندا ياشايان بير سرحد ايالت اولاراق تابي كي هر نه بلادن آزجا اولموش سا دا ، پاي آپارميشدير . آرتيق بلا ا وندا باشا گلير كي بو بلالاري سئرالاماق و ده ير لنديرمه يه ده بئله امكان تاپيلمير . تاسفله سياسي پـروبلملري مطلق سانتراليزه ائتمه ك پروسه سي ، امپرياليستلر و اونلارين باشيندا اولان انگليس امپرياليستيندن باش آلان بير پروسه اولاراق ، همين بو اولكه لرده چوخلو ايزله ينلري و آرديمجيللاري واردير . حالبوكي اصيل سياسي پروبلملر ، مركزده يوخ ، بلكه بير پارا سياسي پروبلملره اويقون اولان نوقطه لرده يارانير و نورمال اولاراق بو پروبلملرين چوزولمه سي همين نوقطه لرده با ش توتماليدير . آنجا ق ايه ر چوزولمه ك قصدينده اولان وارسا ، بو سوزه اينانير و ايه ر مقصد ، پروبلملري داها آرتيرماق ديرسا ، يقين كي بئله دانيلماز گرچكلري گورونمه ده قويوب و دامدان – داما مبحثلره باغلانير .


امپرياليستي فيكيرلري داشيان كسلر و تشكيلاتلار ، اوزوندن سواي باشقاسيني هئچ بير ساحه ده حاقلي گورمه ين حالدا ، بير پارا خالقلار ، بلكه ده بير گئنيش ساييلي خالقلاري مطلق حاقلاريندا ن اوزاقلاشديرماغا چاليشاركن ، اوزونه بو آرادا قوندورما حاقلاري ياراتماقدا هرنه دن فايدالانير . دئمه ك امپرياليستلرله قارشي دايانان خالقلار ، بير طرفدن حاقلاري دانيليرسا ديگر طرفدن اونلارين يوخلوغونا داواملي چاليشمالاري گورور و چاره سيزجه تكجه تاماشا ائدير ! بئله حاقسيزليقلاري دونيا گورورسه سوز يوخ ! آمما گورمه ك – آنماقلا فرقليدير . و آنماق – يانماقلا فرقليدير . ا ئيله سه بو حاقسيزليقلارا يانان كيم اولا بيلر ؟ ائيله سه پـروبلملري چوزمه ك ايچون كيمدن توقعي ائتمه لييك ؟


ناسيوناليستي فيكيرلردن فايدالانان امپرياليستي قوه لر ، ايلك اولاراق اوز منافعيني يوزه – يوز نظرده آليب ، بو آرادا پاي بولمه يي سون درجه يه كيمي اوزلرينه ساخلاييرلار . مثال پاكيستان و هيند آراسيندا اونجه اينام مبحثيني بير پروبلمه چئويره رك ، هيندو – مسلمان سرحدديني آچيب و بو سرحد يئرينه ايله شندن سونرا ، شيعه – سني سرحدديني پاكيستانليلار آراسيندا آچيب و ديگر طرفدن توپراق مبحثينده پروبلم ياراتماق ايچون ، كشمير ايالتيني بير ابدي ساواش مركزي ياراديب و سنه لردير بو پروبلمدن فايدالانير . قافقاز منطقه - سينده بو پروسه داها ايتي گئده رك ، روس – چچن ، ارمني – مسلمان ، جويوت – آريا ، روس آغي – آوروپا آغي (!!) ...و نه لر ياراتميشدير . اورتا آسيا اولكه لري آراسيندا ، بو پـروبلملر داها آغير اولماليدير . نه دن كي اورتا آسيا دئييله ن ، دونيانين ان ده ير لي نوقطه سي سانيلير . بو ده يره گوره ، محاربه – نفرت – دويوش – دوشمان چيليق – تروريسم – يوخسوللوق و .....بو نوقطه دن گره گ كي قورتولماسين ! خزر منا قشه سي بير سونسوز مناقشه گورونه رك هئله ليك ياخشيجا يئريني آلميشدير . بو ايالتلر و اولكه لر آراسيندا ، بو دونه داها ارمني – مسلمان يوخ بلكه ارمني – آذربايجانلي مناقشه سي و ديگر طرفدن كوردلري حمايه پروسه سي ، و گونئي نوقطه ده پان آريا بئجرتمه سي ، پروبلملري داها آرتيرماق مقصدينده بير به بير يارانير . بئله ليك ده آذربـايجان بير دانيلماز گرچكله اوز به اوز دايانير : ارمنيلر – كوردلر و پان آريا .


ارمنيلر اوزون ايللردن بري آذربـايجانليلاريله سئخ ياشاملاريندا ، بير پـروبلم كيمي گورونمه ديلر . آنجاق بو سئخ و صميمي ياشايش اوندا لكه لندي كي داشناكسيون فيكيرلري بير پارا ارمنيلري بورودو، اونلاري همين قيد اولان امپرياليستي اويونلارا بويون ائتدي . اونلاردا « ارمنيليك ايناميني » چئويريب و « ارمني سويونو » يارادان امپرياليست ، بير داها « بويوك ارمنستان » تصورونو اونلاردا ياراتدي .بو آرادا ايه ر بو تصور و بو خوليادان قاچان ارمـني گورونورسه ده ، اونلاري بير پارا همين تصوردن آسيلي اولان دوشمانلاردان قورخوتماقلا ( نهايت سيزين امن يئرينيز داشناك اته يي دير ) دئييب و قايتاريري .


كوردلر بير خالقا چئويريلمه كلري آز زاماندا اولموش سا دا ، باشارا بيلديلر « قورو يئره آغاج تاخماقلا » بوگون ا وزلريني دونيايا تصديق ائتسينلر . اونلار سنه لر جه « بيز مظلوم بير خالق واريق ! » دئيه – دئيه ، دونيانين هر اولكه سينده باشارا بيلديلر اوزلريني نومايش ائديب و چوخلو مركزلري اوزلريله همراي ا ئتسينلر . ا ونلاردا اولان داها بير ده ير لي سوز « من مطلق بير كوردم ! » سوزودور . اونلار بو اينامي هئچ زامان اوزلريندن اوزاقلاشديرماييب و دونيانين هر هاراسيندا وارديلارسا ، ناسيونـاليستي فيكيرلرين مطلق انترناسيوناليستي فيكيرلر له دئيشمه ميشلر . ديگر سوزلري « قوي كورد آرتسين » دئيه ، هر عائله بئش – آلتي بلكه ده داها آرتيق اوشاق دوغموشلار ، بير ائيله كي 50 ايل عرضينده نفوس لاريني 15 برابر آرتميشلار . آنجاق بو ايناملي و نفوسلو خالق ، او زامانا كيمي كي « بويوك كوردوستان » فيكريني داشيمايير و مقصديني قورومايير ، بلكه بيرپـروبلم سانيلمير .آمما خريطه لر يئني لشديك جه ، امپرياليستين چيركين اويونلاري داها يئني له شيب و اوزه چيخماسي ، هر انسان سئوه ر انسانين اوره ييني سيخير ! و آرتيق تاسف اولسون كي بو دونه - ده بولونه ن قوربان پايي ، هئله ليك آذربايجان داندير !


پان آريا ، سويو و سونو هئچ كيمسه يه بـللي اولمايان امپرياليست آرديمجيللاري ، دوغروسو بو گونه دك آذربايجانليدان باشقا دوشمان تصورلرينده قويولماييبدير !! پهلويلر عصريندن باش آلان پان آريا ، ارمني كيمي سرحد ماليكي و كورد كيمي نفوس ماليكي دئييل . اونلار دايما مركزي حاكميتلردن بير گوبلك كيمي آسيلي اولاراق ، آذربايـجان برابرينده ارمنستاني دسته ك له يه رك ، تـوركيه برابرينده يوناني توتوب و يقين كي روسيه برابرينده آمريكاني توتماليديلار ! اونلار اوزلريني غيري مسلمان ساناراق ، زرتشت اولماقلاريني ادعا ائديب و بو آرادا آذربايجان ، زرتشت پيامبر يوردونو ، اوزلرينه چيخماغي گره كلي بيليرلر .


آنجاق قيد اولونان كيمي « عمي واي يوخ ، زمي واي دير ! » اسلام ..ارمني ... كورد ... و هر نه بونلارين الينده بير آچاركيمي اورتا آسيانين ساييسيز وارليقلارينا ماليك اولماق ايچوندور . آذربـايجان و آذربـايجانلي امپرياليست اويونلاريندا هئله ليك يئري يوخدور . نه دن كي آذربـايجانليلار نه قونـدارما( سوي ) ايچون احتياجلاري گورونور و نه غصب اولونموش (يئر) ايچون . اونلار سنه لر و عصيرلر بويو آدليم بير خالق اولاراق ياشاييبلار آنجاق بو گوونمه لي تاريخ گركمز اونـو بـوگونون دهشتلي اويونلاريندا ن غفلتده ساخلاسين . ايه ر امپرياليستلر اويونو گونو گوندن يئني له نير ، اونلارا قارشي دايانماق دا يئنيليكلر طلب ائدير . بو گونون پروبـلمينه داها گئچميش گونون يولو ، ثمرلي دئييل . خصوص دونيا اوزرينده گئده ن سورعتلي دئيشيكلرله باغلي اولارا ق ، داها دوزگون و كسرلي يولو تاپماق گره كير . دوغروسو بوگون داها پارتيزان و ميليشيا گروپلاري هئچ ايشه يارامير . بوگون انسانلار بير باشاريلي شطرنج اويونچوسو كيمي دقتله اويونا گيرمه ليديلر . سوسماق ، داها باريشيق – مصالحه – دوستلوق ....ونه معنالاريندا گئتمير . بو گونون دايانماغي ، دئمه ك هلاك اولوب ذلالته دوشمه كدير . بوگونون ايره لي سورمه سي داها امپرياليستي قوه لردن آسيلماقلا يوخ ، بلكه او قـوه لري اويونا توتماقلا ممكن گورونور . دوغروسو ايه ر بوگون (آذربايجان) بير بلالي اولكه اولاراق و امپرياليستي خريطه لرده كوردلره – ارمنيلره و پان آريالره بير يئرده باغيشلانمالي چوزوله رك ، و چوخ تاسفله ، مركزي حاكميت ساريسيندان هر توره لي الي – آياغي باغلانميش اولارق ، جدي حا لدا اوز داوامي ايچون بير دوزگون و ممكن يول تاپمازسا ، چـوخ زامان چـكمز كي بو نوقطه ، امپرياليست اويونلارين ان مركزينه چئوريلسين !


بوگون بير سياسي تشكيلات مطلق آذربـايـجاندا و آذربـايـجانليلارين اشتراكيله قورولمالي دير ! بو تشكيلات قونشو خالقلار كيمي سئرت ناسيوناليسم اوزريندن يوخ ، بلكه امپرياليست فيكيرلرينه قارشي دايانماق اوزريندن و منطقه ني باريشيقا آپارماق مقصدينده قورولماليدير . پان آريا لكيرلريندن چكينمه يه رك ، آذربايجانليلار بير تجربه لي آغ ساققال كيمي مئيداندا اولوب و نه تك آذربايجاني بلكه تام اولكه و قونشو اولكه لري بو سئرت دورومدا قوروماليدير !


posted by 6:28 AM

Sunday, March 07, 2004

تورك ديللي اوشاقلار درگي سي

زهره وفايي


اوشاقلار٬ گول اوشاقلار
حاق سؤزو تئزجه حاقلار
كــؤنلو دورو آ يـــنا تك
هـــر نه گؤررسه ، ساخلار


تورك ديللي اوشاقلارا عاييد اولان « اوشاق مكتبي » آدلي درگىنين ايلك نومره سي تبريزده ياييلدي . بو 16 صحيفه ليك درگيده ميرزا حسن رشديه – زونوز شهري – سويس اؤلكه سي – توركمن خالقي – حامبال قبري عابيده سي له .... اوشاقلاري تا نيش ائده ن يازيلار وا ر .


بوينوزلو ايسكندر – طاماحكار حكيم – ذليل بايقوش – موللا نصيرالدين و اوشاق ...آدلي ناغيللار كناريندا ، تـاپماجا – بـيلمه جه – گـولمه جه – بيرينجىلر – مثللر – عومومى بيلگىلر – اوشاق شئعري – بـايـاتـي ...دا گـؤرونور . بـوياقـلي كاغيذدا ن دوزلديلن شكيللر – سئحـــيربازليق – آختار تاپ ...ا ويونلاري دا يازيلميشدير .


بو درگىيه يازي گؤندرمه ك ايسته ين دوستلار ( تــبريــز – قاري كؤرپوسو – فيروزه بازاري – نـومره 62 ) عونوانينا گوندره بيلرلر . اي . مئيل واسطه سيله گوندرمه ك ايسته ين


دوستلار بو عونواندان فايدالانا بيلرلر : zeynabpasha@issa2000.net


درگىنــين يــازيلاريني اوخــوماق ايسته يــن دوستلار دا ، بو يــازيلاري گله ن گـونلرين عرضينده بو عونواندان آلا بيلرلر : www.zohre-vefayi.blogspot.com


posted by 3:31 AM

Saturday, March 06, 2004

نة اومورسان باجيندان؟ باجين اؤلور آجيندان

آچيقلاما: بو يازى باريش مرندلىنين - يازينين سونوندا وئريلن - تكليفينه بير يانيتدير


بو گون ايسه دونيانين ان اوزاق دوشموش اؤلكه لرينده بئله ، بير پارا جمييعتلر – گوروپلار – و ساده جه ان.جي.او لارا راستلاشماق اولور كي حاكمييتلر ساريسيندان و يا عوموم-ى خالق واسيطه سى يله و نهايت بئين الخالق مركزلر ساريسيندان قورولوب و جيددي حالدا چاليشيرلار . بو سؤز بير ائيله عادي و مومكون گؤرونور كي بير اؤلكه ده بئله مركزلرين اولماماغينا هئچ اينانيلمير . آفريقانين يئني يئتمه اؤلكه لريندن توت تا آمريكانين جنوبي اؤلكه لرينه كيمي ، حاكمييتلرده باشاري اولدوغو حالدا بئله مركزلري برپا ائديبلر و باشاريسيز اولدوقلاري حالدا ، بئين الخالق مركزلره و يا ديگر كؤنوللو اؤلكه لره مئيدان وئريليب بئله ، ده يرلي و خئيرلي مركزلري چاليشديرسينلار .


بيزيم اؤلكه عصرين ميثيلسيز اينقلابيندا ياشاياركن ، آذربايجان بو اؤلكه نين ميثيلسيز دوروموندا داياناركن ، بيزلرسه ايكي دؤنه - ايكي قات ميثيللره سيغمايان حالدا ياشاييريق . باشقالارينى بو دورومدان باشا سالماق دوغروسو چوخ چتين گؤرونور . نه دن كي ايضاحدان اؤنجه چوخلو گيريش و تانيتيم لازيملي گؤرونور . هر حالدا باشقالارينى باشا سالماق بو آرادا نه قده ر گره كلي و ثمرلي اولا بيلمه سين ، نظرده آلماياراق ، اؤز – اؤزوموزله يقين كي دوغرو اولمالييق .


اوزاقدان دايانيب « وور » دئيه ن لره ( بلكه ده آتالار سؤزو « اوشاق اؤز آتا- آناسيندان گوجلو بيريسيني بيلمز » اينامي اوزوندندير بو وور دئمه ك ) بير پارا گرچكلري آچماغا مجبور قاليرام . بوگونه دك ديله گتيرمه ديييم بو گرچكلر بير نئچه نه دنله باسديريلميشدير :


1 – ناراضي – ناراضي تراشي – تبليغات سوء – ضد انقلاب – فرصت طلب و... بو تؤهمتلردن اوزاق قالميش اولاق .
2 - « آلا قارقا » آدلانماق ايسته مه ميشيك .
3 – بو يولدا گئده نلري مايوس ائتمه ميش اولاق .
4 – عئشق ايله آلديغيميز يول اوچون باشقالارينا ميننت وورموش اولماياق .
...............


آنجاق سؤزلري ( جمع ) دئديييم سهو دئييل٬ نه دن كي بو يولدا اؤزومه تاي مينلر يولچو گؤرموشم و چوخ ساييسيز كسلر ايدديعاسيز – آدسيز هله ده وار يولو داوام ائديرلر .


1363 ده – فارغ التحصيلان انقلاب – آديندا بير جمييعت قورماق فيكرينده اولماق اوزوندن ، ايشدن بوراخيلديم . آنجاق ايخراج حؤكمونده يازي باشقا سؤز ايدي « به علت غيبت طولاني !!» حال بو كي او گونلرده من رسمي حالدا « مرخصي زايمان » دان فايدالانيرديم و اصلن غاييب اولماق سؤزو يوخ ايدي .
1364 ده تبريزين صدا – سيماسيندا « مستعار » آد يازماق شرطىيله ايشه داخيل اولدوم . بو ايشده هر اوچ آيدان بير « مصاحبه » آلينيردي و آلتي ايل چاليشاندان سونرا نهايت اورادان دا چيخماغا مجبور قالديم .اصل نه دني اورانين مودورونون كاريكاتورونو { چووالدوز } دا يايماق ايدي .
1366 دا فروغ آزادي درگىسىيله چاليشديغيم آلتي آي باغلاندي و سونرا مهد آزادي آدىيله يئني تركيبده ياييلدي .
1369 دا { چووالدوز } آدلي درگي ايمتييازي آلديم و بيلدييينيز كيمي 1373 ده باغلاندي . حؤكوم بئله دير « به دليل نشر نامرتب لغو امتياز ميگردد !! »
1371 ده { ترلان } آدلي قادين درگىسي ايمتيازي ايسته ديم، وئريلمه دي .
1373 ده { پير } آدلي در گي ايمتييازي ايسته ديم ، وئريلمه دي .
1375 ده { درمان } آدلي درگي ايمتييازي ايسته ديم وئريلمه دي .
فرداي ما – فرداي روشن – شمس تبريز – پيام سولدوز – اختر – نداي اروميه – نداي سلماس – آماج سحر – جان آذربايجان و...اونلار ديگر چاليشديغيم درگيلر بير به بير باغلاندي !
1374 ده « كانون فولكلور آذربايجان » قورماق ا يسته ديك مومكون اولمادي .
1375 ده « مركز تهيه و تدوين لغت نامه تركي آذربايجاني » قورماق ايسته ديك ، مومكون اولمادي .
1376 دا « عاشيقلار جمييعتي » قورماق ايسته ديك ، هئچ يئر بويون اولمادي !!
1377ده « كانون بانوان ناشر آذربايجان » قورماق ايسته ديك ، يئنه اولمادي .
1378 ده « كانون حفظ و نگهداري آثار باستاني آذربايجان » قورماق ايسته ديك ، اولمادي .
قيزلاردان عيبارت موسيقي گوروپو قوردوق ، ايجرا اوچون هئچ ايمكان اولمادي .
« تعاوني بانوان نويسنده و شاعر » قورماق ايسته ديك مومكون اولمادي .
« آذر » آذربايجان قادينلار جمييعتي قوردوق ، اوچ ايلدن آرتيق داليجا قاچديق ، تئهراندان ايذين آلديق ، تبريزده ايذين اولمادي !
« قادين داغچي لار جميعتي » قورماق ايسته ديك مومكون اولمادي .
« انجمن كتاب دوستان آذربايجان » جمييعتي قوردوق آمما او دا اولمادي .
« آذربايجان ميللي پارتياسي » قورماغين ، سؤزونده دايانيلديق !
« كانون شاعران ظنز پرداز آذربايجان » قورماق ايسته ديك ، ايذين گلمه دي .......


نهايت « تبريزين قانونلاري باشقا يازيلير » سؤزونه اينانيب و بو دؤنه تئهراندا اولان مركزلره يؤنه لديك :


« جميعت زنان روزنامه نگار » دا عوضو اولماق ايسته ديك ، چوخلو مدركلر آلاندان سونرا ، قبول اولماديق !
« جميعت زنان طرفدار محيط زيست » ده عضو اولماق ايسته ديك ، بويوردولار ( سيز تبريزده بير دفتر دايير ائدين – عوضولري توپلايين – بيزه ده طيياره بيليطي آلين – گله ك سيزه آفرين دئيه ك!!) .
« يونيسف » اوشاقلار حيمايه مركزينده چاليشماق ايسته ديم .نئچه فورم دولدوراندان سونرا – الي له بير پول حئسابلارينا تؤكندن سونرا – اوچ نوسخه خبرنامه گؤنده ريلدي و داها هئچ....


آرتيق باش آغري وئرمه يه گلمز ! دوغروسو گؤردويوم ايشلرين بير چوخو دا ياديمدان چيخيبدير !ايندي سه سيزجه هانسي ايشه باشلاييب – يوخ ائشيتمه ك زامانىدير ؟


زهره وفايي- تبريز
-------------------------------------
جای خالی يک تشکل حقوق بشری در آذربايجان


امروزه مشروعيت و مقبوليت حکومتها و دولتها به نسبت رعايت حقوق بشر بستگی کاملی دارد و در سالهای آينده هم آن دولتها و حکومتهايی که حقوق بشر را رعايت نکنند، در دنيا دچار بحران مقبوليت بين المللی خواهند شد.


با توجه به اينکه مبارزه برای حقوق بشر در کشورهايی که نقض حقوق بشردر آنها آشکارا صورت می گيرد و حکومتهايشان به هيچ کدام از قوانين بين المللی، خود را پايبند نمی دانند مشکل است، اما وجود افراد آزاد انديش و شجاع و باورمند به حقوق برابر همه انسانها باعث عقب نشينی دولتها از خط قرمزهای غير قانونی و ناحق خود شده است و مثالهای فراوانی می توان از کشورهای پنج قاره آورد که خط قرمزهای دولتها، در مقابل اراده آهنين فعالين حقوق بشر ذوب شده و از بين رفته است.


همچنين اگر فعالين ملت آذربايجان ميدان را در اين عرصه خالی بگذارند، اين عرصه که دارای ارزش بين المللی است به دست پان آريائيستها خواهد افتاد و آنهاآنطور که دلشان می خواهد با اين مساله برخورد خواهند کرد نه بر اساس نرمها و استانداردهای بين المللی. و چنانکه شاهد بوديم خانم شيرين عبادی (نواده کوروش کپير!) بر اساس خواستهای پان آريائيستها با مساله حقوق بشر در ايران برخورد کرد و همچنين انجمن دفاع از حقوق روزنامه نگاران هم که از سينه چاکان دموکراسی و حقوق بشر هستند از دستگير شدن روزنامه نگار مستقل آذربايجانی آقای انصافعلی هدايت هيچ تعجب نکرد چرا که آنها همه چيز را برای خود يها می خواهند و اگر کسی خودی نباشد بميرد هم ککشان نمی گزد.


در صورت به وجود آمدن چنين تشکلی در آذربايجان اين تشکل می تواند با تشکلها و سازمانها حقوق بشر در خارج از کشور و با تشکلهای ديگر کشورها به صورت تشکيلاتی ارتباط بر قرار کرده و حمايت معنوی و تبليغاتی آنها را جلب کند و کمک شايانی می تواند به پيش برد حقوق بشر در ايران بکند. اين تشکل برای اينکه بتواند جای پای محکمی در مجامع بين المللی و سازمانها حقوق بشری ديگر کشورها باز کند، بايد بدون حب و بغض و بدون در نظر گرفتن دين، مذهب، عقيده، زبان و ... افراد، با مساله حقوق بشر بر خورد کند


وقتی که ادعا می کنيم آذربايجان در همه چيز پيشرو و پيش برنده بوده است، حالاچرا دراين عرصه ايستا و بی تحرک باشيم؟ و ميدان به دست نژاد پرستان و باستان گرايان و ناباوران به حقوق بشر بيافتد و ما هم افسوس بخوريم که چرا اله شد و بله شد. علاوه بر اين امروزه در دنيا به يک فعال حقوق بشری بيشتر بها داده می شود تا به يک فعال سياسی.


با توجه به سابقه مبارزاتی خانم زهره وفايی در عرصه های فرهنگی و دفاع ايشان از فرهنگ و زبان ملل ايران و دفاع از حقوق زنان و کودکان بهترين کانديدا برای تشکيل چنين تشکلی هستند و با اذعان به اينکه ايشان نقض حقوق بشر در آذربايجان و ايران را با پوست و استخوان لمس کرده اند و آگاهی کاملی به مشکلات زنان و کودکان آذربايجان و ايران دارند اميدوارم برای اين کار پا پيش بگذارند و آذربايجان در اين عرصه هم بدون نام نماند.


باريش مرندلی


posted by 9:48 AM

Tuesday, March 02, 2004

صدا و سيما ، از عوام فريبي تا خواص فريبي


آنجا كه صحبت ا ز وسا يل ا رتبا ط جمعي به پيش كشيده ميشود با لطبع در شنونده ا ين انتظار آ فريده ميشود كه چنين وسيله اي ، مسائل و موارد ذ ينفع « جمع » را بي كم وكاست منعكس سازد . از سويي ديگر ، زماني كه اين وسيله ارتباط جمعي تعلق به يك ارگان رسمي و دولتي و در واقع تعلق به توده مردم دارد ، انتظار مضاعفي در خصوص انعكاس افكار – اخبار – حوادث – رويدادها و مسائل كلي اين توده ، از آن ميرود . مبحث « انتظار » صد البته امروزه در قالب قوانين قطعي و رسمي و مصوب جاي گرفته است و عدول از آن نه تنها مايوس نمودن منتظران اين انعكاس صادقانه را بدنبا ل دارد بلكه به نوعي قانون شكني و عدول از حيطه قانون گرايي است .


از ميان اين وسايل ارتباط جمعي ، سازمان صدا و سيما ، سالها و شايد قرني بيش است كه بعنوان قطب اصلي و مدار مورد امانت هر ملتي ، ميدان دار اصلي اين ميدان است و شايد به جهت همين محور بودن است كه صدا و سيماي هر كشوري همانند مناطق نظامي آن مورد توجه و حرا ست ويژه اي قرار دارد . كشورهايي كه توانسته اند حد فاصل دولت و ملت را به صفر كاهش دهند ، ديگر هراسي ا ز اين مركز ، نه به جهت حفاظت و نه به جهت حرا ست ، ندارند و حتي در اين صداقت دو طرفه تا آنجا پيش رفته اند كه نه تنها از واگذاري مركز راديويي و فرستنده هاي تلويزيوني به بخش هاي خصوصي و حتي افراد حقيقي ابايي ندارند بلكه با سود جستن ا ز اين اعتماد دو جانبه مقدار زيادي از بار تبليغاتي – مالي – خبري – فرهنگي – ارتباطي و... را از دوش دولت برداشته و در اختيار داوطلبان قرار داده است .


با تاسف فراوان ، كشور ما عليرغم دارا بودن قوي ترين پتانسيل هاي ارتباط جمعي ، هنوز در باب اين مسئله گرفتار بوروكراسي و سانترا ليسم ا لقايي شديدي است كه محل تزريق اين ا لقاعات چندان هم پوشيده بر خلق نيست . آنچه كه به نام سازمان صدا و سيما با صرف سنگين ترين بودجه در مقايسه با ديگر سازمان ها ، عرض اندام مي نمايد ، صرفنظر از صد ها مورد بحث ا نگيزي كه داراست ، در خصوص بر پايي ديوار اعتماد مابين ملت و دولت ، چندان موفق نبوده است و شايد به جا باشد كه بگوييم نه تنها موفق نبوده ا ست بلكه موجب ضررها و زيان هايي جبران نا پذير نيز گرديده است . اقرار به اين واقعيات نه اتهام ، نه تخيل و نه تهمت است . براي رويت اين واقعيت تلخ كافي است نگاهي به شهرها و روستا هاي مرزي كشور و آمار مراجعان اين محدوده ها به صدا و سيماي داخلي و در برابر آن خارجي ، بيندازيم . كافي است سري به آمار افراد و خانواده هاي استفاده كننده از شبكه هاي ماهواره اي و برون مرزي بيندازيم تا بي هيچ محابا اقرار كنيم كه : صدا و سيما نه تنها عوام فريبي را شعار كاري خور قرار داده است بلكه در اين را ستا از خواص فريبي نيز غافل نيست !


در جريان انتخابات ا ول اسفند ، گزارشگران و كاركنان اين مركز ،بر اساس سياست دائمي آن ، با بزرگ نمايي ها و كوچك نمائي هايي حرفه اي ، با وارونه انگاريهاي واضح ، با ترفند هاي قرن هيجدهي (!!) و با تمام توا ن خويش ، اندك اعتماد باقي مانده را نيز از مردم سلب نمود . مردماني كه در جاي جاي اين كشور حضور داشتند و خود بدون هيچ نيازي به دوربين هاي فيلمبرداري ، ناظر انتخاباتي بودند كه صد البته دل نگراني و تشويش و مسئوليتي هزار بار بيشتر از گردانندگان خوش ذوق و خوش خيال صدا و سيما را داشتند ! به هيچ انگاشتن مردم ، هيچگاه آنها را به هيچ نمي برد ، چرا كه آنان وجود دارند ، نفس مي كشند ، راه مي روند ، و بر خلاف تصور صدا و سيمائيان ، آنها فكر مي كنند و مي ا ند يشند ، آنها توان قياس و انتخاب را به خوبي دارند . توهين به توده مردم از طريق اين مركز ، بويژه توهين به اقوام مرزدار كشور ، سالهاست كه به ا صل مسلمي تبديل شده است و در وا قع ملت انتظاري بيش از اين را از اين مركز ندارند . اما زماني كه كار به خواص فريبي مي كشد واقعا بايد كه آه از نهاد بر آورد !


اگر قرار باشد كه مراكز محور و تصميم گيرنده اي چون شوراي نگهبان – شوراهاي امنيتي – اطلاعاتي و غيره ، صدا و سيما را مرجع اطلاعاتي و اخباري خود قرا ر دهند ، چه فاجعه اي ميتواند رخ بدهد ؟ چرا اين مركز اطلاع رساني براي آگاهي دادن به اين مراكز مسئول ، اندكي صداقت به خرج نداده و آنها را نيز در جرگه سهل ا نگاريهاي خويش بازي ميدهد ؟ چرا با ارائه آمار و اخبار ضد و نقيض موجب سلب اعتماد عوام و خواص از خويش مي گردد ؟


براي مثا ل به اخبار انتخاباتي حوزه تبريز د قت نما ييد : در حاليكه لحظه به لحظه از حضور گسترده مردم در حوزه هاي راي گيري سخن به ميان ميرفت و مردم خود شاهد واقعيت جاري بودند ، تعداد افراد حائز راي دهي 1200000 نفر اعلام شده بود . نهايتا راي ماخذه از اين حضور گسترده حدود 380000 اعلام شد . اگر خوشبين باشيم و برگه اي را سفيد و مخدوش نپنداريم ، 30% از مردم تبريز در انتخابات شركت نموده اند . آيا اين رقم براي صدا و سيما چنان راضي كننده است كه آن را حظور گسترده و زرين و... نمايش مي دهد ؟ آيا رقم 70% كه به پاي صندوقهاي راي نيامدند ، در حيطه خبررساني اين مركز قرار ندارند ؟ البته ضد و نقيض بودن اخبار ا ز اين جا ناشي ميشود كه از سويي تعداد آرائ ماخذه 380000 اعلام ميشود و در ادامه در شمارش آراي هر نماينده راه يافته به مرحله دوم جمع آرا تا 680000 راي مي رسد !! اگر رقم 380000 را برگه انتخاباتي تصور كنيم و تفا وت مفهوم و عملكرد راي ماخذه و برگه ريخته شده به صندوق ها را در نظر بگيريم ، با توجه به اينكه هر« برگه» شامل چند ين « راي » ميتواند باشد ، تعداد شركت كنندگان به نصف كاهش ميابد ،بنابراين به غير واقعي بودن يكي از اين دو آمار بايد اقرار نمود : كه يا 380000 راي ماخذه صحيح نيست و يا 680000 راي شمارش شده صحت ندارد . وضعيت اخبار و آمار در اردبــيل – زنــجان – ارومــيه و همــدا ن نيز با توجه به ا ينكه همگي به مرحله دوم كشيده شده اند ( اردبيل با 60% - زنجان با 58% - همدان با 60% عدم شركت ) چندان توفيري با ديگر مناطق شمالغرب ندارند و با يك نظر دقيق ميتوان جابجايي آمار را در گليشه هاي خبري و تبليغي دريافت .


تعهد اخلاقي و ايماني هر قلم بدست و اطلاع رساني ،ايجا ب مي كند كه واقعيت را بگويد و آن را به گوش امراي امر برساند و طلب چاره نمايد . و پوشاندن چنين واقعيت هايي يعني هم رائي با جريانهايي كه براي از هم پاشيدن اين كشور ثانيه شماري مي كنند . 66 % (50+16) ازشمالغربي ها راي ندادند. آنها نه ضد انقلاب ، نه تجزيه طلب ونه پان تركيست هستند . آنها به يقين عاشق آب و خاك خويش هستند ،آنها به يقين عزت و اقتدار كشور را بهتر از هر كسي ميتوا نند تعريف و تعهد نمايند .آنـها تنـها و تـنها از ا ينـكه بيـگانه ا نگا شته ميشوند و واقعيات امور با آنها صادقانه در ميان گذاشته نميشود ، رنجيده اند . سهم صدا و سيما در اين رنجش چقدر ميتواند باشد ؟

زهره وفايي – تبريز



posted by 12:36 PM

Monday, March 01, 2004

شهريار، شاعري‌ مبارز

زهره‌ وفائي‌


در كنار باورها، علايق‌، زندگي‌ خصوصي‌ و ديگر مشخصات‌ ويژة‌ شهريار، شاعري‌ وي‌ شايد مشخص‌ترين‌ ويژگي‌ وي‌ نيز باشد. در مقام‌ شعر وشاعري‌ البته‌ هر شاعري‌ سبك‌ - زبان‌ و رويه‌اي‌ مخصوص‌ به‌ خود را دارد. از سوي‌ ديگر شاعران‌ به‌ دو دستة‌ مبارز و غيرمبارز نيز تقسيم‌ مي‌شوند.متاسفانه‌ در خصوص‌ شهريار گاه‌ شنيده‌ مي‌شود كه‌ وي‌ را شاعري‌ توانا اما غيرمبارز مي‌نامند. كساني‌ كه‌ چنين‌ مي‌گويند به‌ يقين‌ در قياس‌ مبارزه‌،تصور اسب‌ و تفنگ‌ و شمشير و خنجر و... را همانند ديگر مبارزان‌ مي‌نمايند، و گرنه‌ مبارزة‌ شاعر با سلاح‌ سخن‌، قلم‌ و شعر صورت‌ واقعي‌ مي‌يابد.


در مقام‌ مبارزه‌ بايد ابتدا دشمن‌ را شناخت‌ و سپس‌ رودررويش‌ ايستاد. و بدين‌ وصف‌ دشمن‌ شهريار چه‌ كسي‌ و چه‌ چيزهايي‌ بودند؟ آنكه‌ او را به‌مبارزه‌ مي‌طلبيد كه‌ بود؟ و نهايت‌ اينكه‌ شهريار در برابر چنين‌ دشمناني‌ چه‌ نوع‌ به‌ مبارزه‌ برخاست‌؟


براي‌ پي‌ بردن‌ به‌ اين‌ امر بايد كه‌ به‌ سالهاي‌ حيات‌ شهريار برگرديم‌. به‌ سالهايي‌ بعد از 1300 ش‌. سالهايي‌ كه‌ آذربايجان‌ سخت‌ترين‌ شرايط‌ عمر خودرا تجربه‌ مي‌كرد. آذربايجاني‌ كه‌ از تاخت‌ و تاز، از تكه‌ پارچه‌ شدن‌هاي‌ قجري‌ تازه‌ رهايي‌ يافته‌ بود، به‌ هر نحوي‌ خود را تا سال‌ 1300 رسانده‌ بود.اما اين‌ سالها هم‌ چنان‌ كه‌ انتظار مي‌رفت‌ بر وفق‌ مراد نبود. چرا كه‌ با سردمداري‌ رضاخان‌ اين‌ خطه‌ به‌ فلاكتي‌ جديد درافتاد. اينكه‌ وي‌ چگونه‌ بر سركار آمد بر هيچ‌ كسي‌ پوشيده‌ نيست‌. روس‌ و انگليس‌ از سويي‌، اروپا و آمريكا از سوي‌ ديگر همانند دشمني‌ ديرين‌، به‌ جهت‌ سود جستن‌ از منطقه‌نهايت‌ سعي‌ خود را مي‌نمودند. آنان‌ با دست‌يابي‌ به‌ سياست‌ پيشگاني‌ چيره‌ دست‌، بهترين‌ راه‌ ممكن‌ را در اين‌ نفع‌ جويي‌ خود، در پيش‌ داشتند.توافق‌ آنان‌ در نهايت‌ به‌ قدرتي‌ در مركز منطقه‌ اطلاق‌ گرديد تا آرامش‌ و سكوت‌ در منطقه‌ حكمفرما شود و طبعاً چنين‌ كردند. آنان‌ بخشي‌ از اين‌آرامش‌ و سكوت‌ را خود عهده‌دار شدند و بخش‌ ديگر را به‌ شوونيزم‌ پهلوي‌ سپردند. در كنار مركزيت‌ يافتن‌ تهران‌، ديگر نقاط‌ كشور محكوم‌ به‌نابودي‌ و عجز گرديدند. پروسه‌هاي‌ رضاخان‌ از همين‌ بخش‌ شروع‌ گرديد. وي‌ همانند كسي‌ كه‌ قسم‌ به‌ نابودي‌ ملل‌ غيرفارس‌ گرفته‌ باشد تمام‌ توان‌خود را در اين‌ راه‌ به‌ كار گرفت‌. تمامي‌ افراد و اشخاص‌ با نفوذ - پرطرفدار - ثروتمند و معتمد اين‌ مناطق‌ به‌ نحوي‌ از ميان‌ رفتند. آنان‌ يا به‌ هلاكت‌رسيدند و يا مجبور به‌ مهاجرت‌ گرديدند. تمامي‌ شرايط‌ اقتصادي‌ منطقه‌ تحت‌ تسلط‌ كامل‌ دولت‌ مركزي‌ درآمد. كشاورزي‌، يعني‌ صنعت‌ مادر منطقه‌،به‌ هر طريقي‌ از انحاء روبه‌ نابودي‌ مي‌رفت‌. افراد روشنفكر و دانا هر يك‌ به‌ طريقي‌ از ميدان‌ بدر شدند. شايد شنيع‌ترين‌ روزهاي‌ تاريخ‌ را در اين‌مقطع‌ زماني‌ و در اين‌ منطقه‌ مي‌توان‌ ثبت‌ شده‌ يافت‌. دولتهايي‌ كه‌ ادعاي‌ حمايت‌ از مردم‌ را مي‌نمودند خود به‌ مثابه‌ جلادي‌ به‌ ميدان‌ آمدند و همين‌افراد روشنفكر و مبارز را به‌ طريقي‌ از ميان‌ بردند. خياباني‌، حيدرخان‌ - عمو اوغلو - ستارخان‌ و... دهها تن‌ ديگر از چنين‌ مبارزاني‌ بواسطة‌سياست‌هاي‌ پنهاني‌ دشمنان‌ و دولت‌هاي‌ خارجي‌ از صحنة‌ روزگار بر چيده‌ شدند.


غرض‌ از اين‌ مقدمه‌ چيني‌ البته‌، شمردن‌ دشمنان‌ شهريار است‌. چرا كه‌ در همين‌ سالهاي‌ وحشت‌ و ترور، زبان‌، زبان‌ مادري‌ مردم‌، در ليست‌ سياه‌رضاخاني‌ و حاميان‌ وي‌ قرار داشت‌. نابودي‌ زبانهاي‌ موجود در يك‌ برنامة‌ جدي‌ و مصممي‌ به‌ سوي‌ محو شدن‌ مي‌رفت‌. در اين‌ خصوص‌ شخص‌رضاخان‌ و مركز تاسيس‌ يافتة‌ وي‌ به‌ نام‌ «فرهنگ‌ و هنر» از هيچ‌ كوشش‌ دريغ‌ نمي‌نمودند. نه‌ تنها نوشتن‌ بلكه‌ حتي‌ صحبت‌ نمودن‌ و حرف‌ زدن‌ نيز به‌اين‌ زبانها ممنوع‌ گرديد. كساني‌ كه‌ در آن‌ سالهاي‌ وحشت‌ زندگي‌ مي‌كردند به‌ يقين‌ ميزان‌ اين‌ اجحاف‌ را مي‌توانند درك‌ نمايند. چطور مي‌شود به‌يكباره‌ زباني‌ كه‌ ساليان‌ سال‌ زبان‌ مادري‌ خلقي‌ بوده‌ است‌، ممنوع‌ اعلام‌ گردد تا آن‌ حد كه‌ تكلم‌ بدان‌ مستوجب‌ جزاي‌ نقدي‌ هم‌ باشد؟! قلك‌هايي‌ كه‌در مدارس‌ كار گذاشته‌ شده‌ بود - رؤساي‌ فارس‌ زباني‌ كه‌ به‌ منطقه‌ گسيل‌ مي‌شدند - تحقير ترك‌ زبانان‌ منطقه‌ - كوچك‌ نمودن‌ آذربايجانيها با لطايف‌و القاب‌ سخيف‌ - انتقال‌ دارايي‌ها به‌ مركز - اجباري‌ نمودن‌ مهاجرت‌ به‌ هر دليلي‌ - و حتي‌ انتخاب‌ اسم‌ فرزندان‌ در چهارچوب‌ چنين‌ شوونيزمي‌ وصدها مورد ديگر، قلدريهاي‌ رضاخاني‌ بود كه‌ در اين‌ سالها به‌ صورت‌ آشكار و بي‌محابا در منطقه‌ پاي‌ گرفته‌ بود بدون‌ اينكه‌ كسي‌ جرئت‌ و ياجسارت‌ گفتن‌ كلامي‌ مخالف‌ را داشته‌ باشد.


حالا در چنين‌ مقطعي‌ از وحشت‌ و زورگويي‌، شاعري‌ پيدا شود، شهرياري‌ بيايد و به‌ زبان‌ تركي‌ شعر بگويد، به‌ نظر شما اين‌ كار وي‌ مبارزه‌ نيست‌؟حالا شاعري‌ بيايد و راجع‌ به‌ آداب‌ و سنن‌ ايل‌ خود، راجع‌ به‌ روستاي‌ فراموش‌ شدة‌ خود، كوه‌ - ايل‌ - اوبا - مراسم‌ - تاريخ‌ و گذشته‌ خود نه‌ در يك‌شعر بلكه‌ در يك‌ پوئماي‌ جاودانه‌ سخن‌ براند و اعلام‌ موجوديت‌ نمايد. به‌ نظر شما اين‌ مبارزه‌ سخت‌تر از برداشتن‌ شمشير و جنگيدن‌ نيست‌؟ درروزهايي‌ كه‌ سخن‌ گفتن‌ از آن‌ سوي‌ مرز همطراز با كفر است‌، شاعري‌ بيايد و آن‌ سوي‌ مرز را در اشعارش‌ ترسيم‌ نمايد و خواننده‌هايش‌ را بدانجادعوت‌ كند و آن‌ سوي‌ مرزي‌ها را ندا دهد و وحشت‌ اين‌ سوي‌ مرز را به‌ آنها برساند... پس‌ مبارزه‌ چگونه‌ مي‌تواند باشد؟


اگر دشمن‌ شهريار را تنها رضاخان‌ و شوونيزم‌ پهلوي‌ تصور نماييم‌ در حقيقت‌ شهريار را كوچك‌ شمرده‌ايم‌، چرا كه‌ دشمن‌ وي‌ امپراتوري‌ انگليس‌ -بلژيك‌ روس‌ - استعمار اروپاست‌. مكتب‌هايي‌ در مقابل‌ شهريار قرار داشتند كه‌ آرزويي‌ جز آرامش‌ ايران‌ و بردن‌ نفت‌ و ديگر مواد كشور، بي‌هيچ‌مزاحمتي‌ را، نداشتند. آنان‌ در اين‌ استيلاو غارت‌ حتي‌ توان‌ ديدن‌ يك‌ شاعر مبارز را هم‌ نداشتند. مهاجرت‌ شهريار به‌ ديار غربت‌ از همين‌ مبارزه‌بود. وگرنه‌ اشعار او به‌ خوبي‌ نشان‌ مي‌دهند كه‌ وي‌ توان‌ لحظه‌اي‌ دوري‌ از وطن‌ را نداشت‌. چنين‌ جنگ‌ و گريزهايي‌ نه‌ تنها وي‌ را مأيوس‌ نكرد بلكه‌در راستاي‌ نماياندن‌ تاريخ‌ - فرهنگ‌ و زبان‌ و موجوديت‌ خود نهايت‌ سعي‌ را نمود. وي‌ با عنوان‌ نمودن‌ به‌ ظاهر سادة‌ احوالات‌ ايل‌ و تبار خود، باآگاهي‌ كامل‌ در صدد ارجحيت‌ دادن‌ به‌ توانائيهاي‌ فردي‌ و ايلي‌ در ساختارهاي‌ واقعي‌ زندگي‌ بود. شهريار اين‌ توان‌ را در اشعار فارسي‌ خود نيز بامهارت‌ تمام‌ ارائه‌ نمود.


متأسفانه‌ برخي‌ از افراد، اشعار وي‌ را در ديگر زبانها به‌ عنوان‌ نقطة‌ ضعف‌ وي‌ تلقي‌ مي‌نمايند. اما از آنجا كه‌ هر زبان‌ خود دنيايي‌ تازه‌ است‌ و واردشدن‌ در آن‌ زبان‌ ورود به‌ دنيايي‌ ثاني‌ است‌، شهريار اين‌ واقعيت‌ را پيش‌ نظر داشت‌ و اشعار او به‌ زبان‌ فارسي‌ در حقيقت‌ ترجمان‌ افكار و ايده‌هاي‌آذربايجانيان‌ به‌ ديگر خوانندگان‌ وي‌ است‌. اگر تاريخ‌ نويسان‌ بواسطة‌ تاريخ‌، اقتصاددانان‌ بواسطة‌ اقتصاد و هر شخصي‌ به‌ هر طريقي‌ سعي‌ در ايجادارتباط‌ با ديگران‌ را دارد، شاعر نيز بواسطة‌ شعر، دانش‌ - آگاهي‌ - احساس‌ - ترس‌ - آرزوهاي‌ و... خود را به‌ ديگران‌ منتقل‌ مي‌كند. به‌ عقيدة‌ من‌شهريار در اين‌ باره‌ بسيار شاعر توانايي‌ بود و بسيار آزاد و بي‌واهمه‌، احساسات‌ خود را به‌ گوش‌ خوانندگان‌ اشعارش‌ مي‌رساند. به‌ عبارت‌ ديگرشهريار بعنوان‌ يك‌ شاعر مبارز از چهارچوب‌ «خودسانسوري‌» بدر آمده‌ و سخن‌ خود را بي‌آنكه‌ آب‌ و تاب‌ بدهد و به‌ بيراهه‌ بكشاند، بسيار واضح‌ به‌زبان‌ مي‌آورد. شايد اين‌ راز جاودانگي‌ اوست‌، شاعري‌ كه‌ نه‌ تنها در ميان‌ ايل‌ و تبار خود هنوز هم‌ مي‌زيد بلكه‌ در ميان‌ ديگر خلق‌ها هم‌ جايگاه‌ويژه‌اي‌ دارد.


...اولولر تانيرام‌ هئله‌ده‌ ياشير
ديري‌لر يوكونو، اولووار داشير
فضولي‌ - ستارخان‌ - صمد - عم‌اوغلو
بابك‌دير - شهريار - ايگيت‌ جوانشير...


به‌ هر حال‌ سزاوار است‌ در برابر چنين‌ شاعري‌، مردمانش‌ ياد او را هميشه‌ عزيز بدارند و پيرو راه‌ او باشند در ميدان‌هايي‌ كه‌ نياز به‌ مبارزه‌ هست‌ و اين‌مبارزه‌ را به‌ طرق‌ صحيح‌ به‌ انجام‌ برسانند تا باعث‌ يأس‌ نسل‌هاي‌ آتي‌ نگردند.



posted by 10:15 PM

Powered by Blogger

 

Zohre Vefayi

ZOHRE-AZ VEBLAQI

zohre-vefayi

Zohre Vefayi


ARCHIVES
EMAIL

مقاله-يازى



محرم و نامحرم
چؤره كچى مش ايسماعيل عمي
قادين و پوليتيك چاليشمالاري
كم سالترين بازداشتي سياسي تاريخ
تـــاريخ خــاطيره لـــردن يـــارانــيـــر
سـانـتـرالـيـسـم ، حـتـي در احـزاب سـيـاسـي
آقايان! تهـران را بـراي آذربـايـجـانـيـهـا نـاامـن نـسازيـد!
آذربايجان ائولادلارينا اوره کدن سالام!
منظري از ۲۱ آذر - زهره وفايي
ايـام آزادي پــان تــوركيســـــــم!
سواد آموزي، الزاماً فارسي آموزي نيست!
مردم، مجلس و مسئولان
فرزندان نامشروع استعمار
نامه هاي سرگشاده به مجلس هفتم
مهاجرت‌، خدمت‌ يا خيانت‌؟
آذربايجانين ميللي حركتي و آمريكا تاريخ بيزي گؤزله مه يه جك!
آفت هاى حركت ملى
عصرين هانسى بؤلومونده دايانميشيق؟
نارضايتي ها را جدي بگيريم!

شخصيتها-آدليملار


اشتباه بزرگ خليفه معتصم
پـروفـسـور مـحـمد تـقـي زهـتـابـي
حيدر عم‌اوغلو
مزدك
چرا آذربايجان قهرمانان خود را از ياد نمي برد؟!

ناغيل-سؤلجك


ELNÜR
بئشيك

شعر-قوشوق


ne yazım?
ياساق سئوگى
قاراداغ عاشيقي، عاشيق غافار ابراهيمىدن بير نئچه سؤز

شكيل-گؤرونتو


آثار باستاني آذربايجان به روايت تصوير -۱
آثار باستاني آذربايجان به روايت تصوير -۲
آثار باستاني آذربايجان به روايت تصوير -۳

معروضه-چيخيش


نمايشنامه-تئاتر اويونو


اوشاق نمايشي: يارديم چيل دوستلار

متفرقه-باشقا


زهره وفايي نين اثرلري
غوربتده‌ سؤنموش‌ اولدوزلار
زهره‌ وفائی‌: «مكتوب‌»
انجمن‌ كتاب‌ دوستان‌ آذربايجان‌


چئويرى-ترجمه


زبان و هويت