zohre-vefayi

Tuesday, June 29, 2004

بئشيگ

زهره وفائي


اوشاقليق دونياسيني هر كيمسه بير تهرله خاطيرلايير ، سؤز يوخ منجه اوشاقليقيم مطلق بير بئشيگده ييرقالانا – ييرقالانا سووشدو . آنجاق او بئشيگدن ديشه ريه بئله آتديم ، آتماقيم گلميردي . بونو يقين جه بيليرم . بئشيگيمي ييرقالايان تبريزين خسين – خسين يئللري و گاه آجيقلي طوفانلاري اولموشدورسا ، باشيم اوسته شكيل له نن بولودلاري منه « قورخما ! آنا آجيقي سئوگيدن سئواي دگيل . » امينليك وئريرديلر . منسه بولودلاري گاه آغ آت كيمي گؤي اوزونده چاپديريب ، گاه قارا آت ايله بوغوشدوروركن ، بير ده بير آغ بيرچك آنا ياراديب ، او ايكي آتي باريشيقا چاغيرارديم . بير رسام كيمي ماوي گؤي كاغيذيم ، بولودلار ايسه بوياقلاريم ايدي . يئني ياشيللانميش ياپراقلار آراسيندان دا بئله گؤي اوزونه ، خصوص گونشه باخماقي ، بئشيگدن اؤيرنديم . آخي منه او بئشيگ ده بير لاي لاي چالان وار ايدي ، اوشاقليق حزين لايلا گليردي . درد بيزله يارانميش ، بئشيگده باشا دوشدوم . او سببه بلكه بؤيومك ايسته ميرديم ، آياقا قالخماقدان قورخوردوم .


بير ده لاي لاي چالان باكي راديوسونون دالغالاريندا آخان ماهنيلارايدي . گئجه لر ياتماق چاغي گلنده ، چيراغلاري سؤندوروب و آتانين ايپك اوزلو جرمن راديوسونون الوان چيراغلارينا باخاركن ، باكي ني بير ائيله گؤزل ، ماهني دولو هاوا ايله تصور ائدرديم . بئشيگيمه قانات باغلاييب ، آرازي آشيب ، او تايدا گزرديم . آتام آستاجا آنادان « گؤررسن مختار عمي ديريدير يوخسا اؤلو ؟ » سوروشاردي و آنا هر زامانلار كيمي « ياشايير انشاءالله ! » دييه ردي . مختار عمي آتامين او تايدا قالان عمىسي اولوردو . گئجه نين آلا - قارانليقدا آتانين گؤزلرينده لپه له نن ياشلار ، راديونون الوان چيراغلاريله ، يئني رنگلر توتاردي . بير ده بئشيگيمي هئي له ييب ، اوتايا باش چكرديم ، بلكه مختار عمي‏ني تاپيب ، آتاما بير سئوينديريجي خبر گتيرميش اولام !


بير گئجه ، يازين ايلك گونلري بلكه ، يئل ايله ياغيش سس سسه وئريب و يئري گؤيو سانكي محاربه يه چاغيريرديلار . ايلديريملار آمانسيزجا شاخيب ، گؤيون گورولتوسو ، ايشچي قارا فضه نين باغيرتي لارين سانكي منه جانلانديريردي « بو دونه سهويم نه دير گؤره سن ؟ » دييه – دييه آرتيق بئشيگه جوموردوم . باكىيا نه گلميشدي بو گئجه گؤره سن ؟ هر زامانين لايلالاري بو گئجه قوخلو دئولر ناقلينا چئويريلميشدي . آتام غيظ ايله آغ مانپازا بنزه ين دؤيمه لري بير به بير آختاريب من تك « باكي هاردادي گؤره سن ؟ » ديل دوداقي آراسيندا دئييردي . آنام « يقين لفتلري شيمشك چاخيب دير » دئدي . آتام هر زامان كيمي اونون اينامينا ، ايناندي . راديونو سؤندوروب ، سسسيزجه يورقانينا ساريلدي .


آتامين عاجيزليگينه اينانميرديم ، نه دن گئتمير ، نه دن مختارعمىني آختارمير ؟ آراز نه دير بير بالا چايدان سئواي ؟ اونو آشماقا نه وار كي ؟ بئشيگيمه يئلكن ياراشديرا بيلرم ، بلكه همين آرازي دا آشا بيلرم . آه ... ايلك دفعه اولاراق ياغيشدان ، شيمشكدن آجيقلانديم ، آخي ايلك دفعه اولاراق آيريليقي ان ايليكلريمه كيمي يول آلميش ، آجي – آجي حس ائتديم . نه يامان آولارميش آيريليق و اونلا برابر عاجيزليك ...ايه ر بئشيگيم بونا ياراماياجاق اوچون ، قاچسين ، قوشون ... هيچ يئريندن اولماسين !


او گئجه بئشيكدن چيخديم . بويوما قيسسالان يورقانيمي همين بئشيكده بوراخديم ، قالىنين تودنجي اوسته اوزانديم ، بلكه ده ياتديم . سحره كيمي باكي ني لفتلر آراسيندا آلاولايان حالدا گؤردوم ، ماهني لار دهشتلي چيغير – باغيرا چئوريلميشدي . اوزلر تامام قابارلي – يانيق اولاراق ، مختار عمي ني تاپماق ممكن گؤرونموردو . بير قارا ال آنليما سوروشدو « يامان آتشي وار خانيم ! » قارا فضه كده رلي سسيله دئدي .




posted by 11:17 PM

Monday, June 14, 2004

گيلگميش


انسانلارين ياشامي همين انسانلارين ان بويوك ماراغيني چكن سوز اولموشدو . بوگونكو ياشايشدان علاوه ،گئچميش سنه لرده و عصيرلرده انسانلارين نه ساياق ياشاملاري چوخلو عاليملر و بيليجيلري اوزونه ساري چكركن چوخلو علملر و عنوانلار بو بيلگيلره ال تاپماق ايچون يارانميشدي . بو علملر اساسيندا انسانلارين ان ايلك و تمل ياشاملاري تاپيلان نوقطه ، يئر كوره سينده چوخ عجب كي همين آذربايجان يئرلرينده قطعيتله بللي اولموشدو . سومرلرين مدنيتي انسانلارين ايلك مدنيتي آدلاناراق ، اونلاردان قالان اثرلر بو ايدعاني داها دقيق ثبوت ائدير . بو باره ده يازيلان كيتابلار و معروضه لر بير ائيله سايىسيزدير كي اونلاري بير به بير آد آپارماق ممكن گورونمور .


بو يازيلار اوزوندن سومرلرين ياشامي تكجه بير اسكي دوور انسان ياشامي يوخ بلكه چوخ زنگين – مدني و علملر اساسيندا برپا اولان ياشايش ايميش . نه دن كي همين سومرلر اوز تاريخلريني ده يازميشلار . دئمك اونلارين ياشام عصيرلريندن چوخ زامان اونجه عصيرلرده سومرلر ياشاييرميشلار . 4900 ايل بوندان اونجه ياشايان سومرلرين ( اور ) و يا ( اوروك ) ولايتينده ياشايان حاكيملري ( گيلگميش ) احوالاتي همين بو تاريخ اوزوندن يازيلميشدي . آنجاق بو يازيلار بوگونكو يازي قايدالاريندا يوخ ، 4900 ايل بوندان اونجه ساياغيندادير . دئمه ك 12 قازيلميش – يازيلميش و بير داها كوره لرده پيشميش كوزه توپراقيندان اولان لوحلار ، بوگون بريتانيا – پنسيلوانيا – فيلادلفيا – برلين و استانبول موزيلرينده اولان لوحلار گيلگميش تاريخي آدلانير .


گيلگميش آدي ايضاحلاناندا « ابدي حيات تاپميش » - « چوخ ياشاما ماليك اولان بير كس » آچيقلانميشدير . آنجاق بيزلر بوگون ده « قاري ماق » سوزوندن هئـله ده وار فايدالانيريق . دئمه ك بير بيگ – گلينه دئيينده ( قــوشا قــاريــاسيز ) بلليدير كي نه دئمه ك ايسته ييريك . ائليه سه چوخ قــاريان بيريسينه « قارقيميش » دئييريك . توركجه يازيلان آرخالوژي سندلرده گيلگميش همين « قرقيميش » يازيليبدير . هر حالدا قرقيميش كيمدير ؟


قيد اولونان كيمي 2800 ايل ميلاددان اونجه ده اور شهرينده اولان حاكيم قرقيميش آدلانيردي . او اوروكلارين بئشينجي پادشاهي اولاراق ، زورلو – ثروت لي – سوزو اوخدان ايتي گئده ن بير پادشاه يميش . آنجاق بو زر و زور اونو يالنيش ايشلره ساري آپارماقدا اولاركن ، اولو تانري « آنــو » يئر تانري سي « انليل» ه اونو بو يالنيشليقلاردان اوزاقلاتماغي فرمان وئرير . « انليل » سه تانري « ايشته ر » دن بير گوزه ل عيني حالدا بيليجي بير معبد قيزي طلب ائدير . سونرا بو قاديني « انكيـت » آديندا بير چوللرده گزه ن فيله سوفلا اوز به اوز ائدير . انكيت قادينا حئيران اولور و چوللري ترك ائتمه يـه سوز وئرير . قادينسا اونا ( اوروك شهرينه گئديب باشقا انسانلارلا ياشاماغي ) تكليف ائدير . اوروكدا انكيت ، قرقيميشله اوز به اوز اولور و بير آغير محاربه دن سونرا بونلارين آراسيندا بير قئييم دوستلوق يارانير . ( بو حادثه عصيرلر سونرا شمس تبريز و مولانا آراسيندا گورونور ) . انكيت باشارا بيلير تانريلار دئديي كيمي قرقيميشي يولا گئتيرسين .


12 لوحدا 300 سطيرده 3460 جومله ، شعر كيمي يازيلميشدير . لوحلار بو يازيلاردان عبارت دير : 1- قرقيميش كيمدير و انكيتله تانيشليقي ، 2- اونلارين دوستلوغو و « خوم به يين » مئشه لر به يي، دويوشونه گئتمكلــري ، 3- انكيتين اوردان آيريلماسي و گوردويو اويقو ، 4- گونش تانرىسي « شـمه ش » قرقيميش و انكيتين گورمه يينه گلير ،
5- « خوم به يين آرادان گئتمه سي و اور شهرينه ظفرله قاييتماقلاري ، 6- قرقيميش « ايشته ر » سئوگي تانرىسين اوزوندن قوغور و اونون گوندرديي « گوي اوكوز » يله ساواشي ، 7- انكيتين ايكينجي اويقوسو و خسته ليي ، 8- انكيتين اولومو و قرقيميشين خوليالاري ، 9- قرقيميش ابدي حيات آختارماغا دوشور ، 10- قرقيميش دنيزلره گئدير اولومله چيرپيشير- ابدي حياتي اولان « آتا نه پيشتيم » گورور ( نوح پيامبر )،11- قارا طوفان ناغيلي – آتا نه پيشتيم قرقيميشه ابدي حيات بيتگىسيني وئرير – بيتگىني بير ايلان يئيير ، 12- قرقيميش اولومله اوز به اوز اولماغي ايسته يير – يئر آلتينا گئديب انكيتله گوروشور و اولور .


آنجاق بو يازيلارا نه تاريخ و نه ناغيل دئمه ك اولور . بو يازيلار انسانلارين ابدي ديغديغاسي اولان(( ياشايش و اولوم))دن سوز آچير . و بو سوزده اوخـوجـونـو چـــــاره سيز بوراخمير . بلكه هر نوقطه ني آيدين جا بيلديرير و نهايت « انسان اولومه محكومدور » اينامينا يئتير . آمما بو محكوملوغـــو عيني تسليم و مايوسلوق اوزوندن گورمور . يازيلارجا، انسان باشارا بيلير ياخشي ياشام و خئيرلي ايشلرله ابدي حيات قازانسين . فلسفه اوزوندن بو تاريخ بير ائله دقيق و دوزگون يارانميشدير كي ســومـرلردن سونرا گلن خالقلار و مدنيتلر ، عيني همين سوزه بير اينام كيمي اينانميشلار . تاپيلان سندلر اوزوندن قرقيميش لوحلاري بابل – همرابي – هيتي و هور ديللرينه چئوريلميشدي .


« تموز » آديندا بير باشقا سومر قهرماني حاققيندا يازيلان تاريخ باشارا بيلميشدي جنت يارانماسين داها سونرا انسان يارانماسين و بير تانرىنين گوناهي اوزوندن و ائتديي سهودن و ديگر اساسلاردان ، داها سونرالار بابللي لر – عبراني لر – مسيحي لر و مسلمانلار ايناميندا قئيده آلينسين . ( تموز باهارين ايلك حيات وئره ن يئل تانري سي آدي دير ) .


قرقيميش تاريخينده نوح طوفاني آيدينجا دئييلير و اونون نه اولدوغو نوح ديليندن قئيده آلينير. ديگر طرفدن قرقيميشين آناسي اونون حياتيندا سون گونه كيمي ياشايش دا گورونور. حال بو كي قرقيميش 125 ايل ياشايير و آناسي بلكه بير سمبليك حالدا ابدي ياشاما ماليك گورونور. بو حادثه اسكندر ذوالقرنين آناسي حاققيندا سونرالار تكرار اولونور. بلكه اونلارجا آنالارين ياشاملاري داواملي اولاراق دوغدوقلاري ائولادلاردان ، خصوص اوغلان اوشاقلاريندان آسيلي گورونورموش .


هر حالدا قرقيميش تكجه بير سومر پادشاهي يوخ ، بلكه بير درين فيكيرلي و ضيالي بير انسان كيمي ، حياتي دوغرو معناسيندا سوره ن و باشا آپاران بير كيمسه دير . قرقيميش لوحلاريندا دونه دونه قيد اولان توركجه سوزلوكلر و يئرلر آدينا راست لاشماقلا ، اونون كيملره عايد اولماسي كسين ليكله بيلينير :نيسير داغي – ميشو داغي – كيرپي جنه ور – شورپاق يئري – سوروكن تانري سي ، سورولر تانري سي – خوم به يي ، مئشه به يي – تموز ، باهار تانري سي – آي ، گونش تانري نين معشوقه سي – تككه مغ ، معبد آدي – اور شانابي ، دنيزچي – اود ، ايلديريم تانري سي – آپ سو ، دنيزلرين درينليي – ال لو ، قوش آدي – ارشه به يي ، گمي چي – باليقلو ، بيتگي – پاسيل لي ، بير نوعي قويون – زير كوره ت ، زيروه داغ – شك كان ، چوبان و.......


زهره وفايي-تبريز


× بو باره ده آرتيق معلومات ايسته ينلر « سومرلرين موسيقىسي » كيتابيندان فايدالانا بيلرلر .


posted by 11:05 AM

Saturday, June 05, 2004

خشت خشت عراق فرو مي ريزد


مردمان عراق " بلا كشاني كه چندان هم در بلا كش بودن خويش بي تقصير نيستند " با نا تواني مطلق شاهد فروپاشي كشوري به نام عراق از صفحهء جهان هستند و دنيا هم به همراه افكار صد گونه دولت مردانش نظاره گر اين فروپاشي است .


عليرغم اينكه تاريخ سقوط عراق را مقارن يورش نظامي آمريكا قلمداد مي كنند اما واقع امر سواي اين است . عراق از يكصد سال پيش يعني از تاريخ جدا شدن از امپراطوري عثماني فرو پاشيده شده است . استقلالي كه در آن تاريخ بعنوان كشور عراق از سوي امپراطوري انگليس اعلام گرديد ظاهر قضيه بود چرا كه عراق با منابع نفتي و مردمي و سوق الجيشي بعنوان پايگاهي براي قواي امپرياليستي در برابر قدرتمند شدن آسيا و روسيه خاكريزي شد و در اين راستا بيش از يك قرن شاهد خوش خدمتي اميران و سران وحاكمان اين كشور در راستاي تامين منافع امپرياليست ها مورد استفاده قرار گرفت .


با روي كار آمدن بعثيان انقلابي " تنها ممر حيات عراقيان يعني جرات اند يشيد ن و تصميم گرفتن نيز از آنها سلب شد . عراق با ميليونها انسان بي خبر از هويت و بي اراده در برابر وقايع سياسي به استقبال آمريكا و انگليس شتافت . اين چنين شد كه عراق از بند بند وجود و هستي گسستن آغاز كرد .


آنچه كه از يك كشور تعريف مي گردد شامل سرحدات جغرافيايي آن – نفوس – اقتصاد – اعتقادات مردمانش – نژاد – سرمايه هاي ملي – فرهنگ و مدنيت آن – نوع حكومت – نوع ارز – زبان رسمي و رايج – آموزش و پرورش – ويژگي هاي اجتماعي – تاريخ سياسي – همگامي با ديگر ملل و دول جهان در قوانين و عرف بين الملل – شيوه ارتباطات بين المللي – در صد بهره گيري از صنعت – احزاب فعال آن و... چند ين مورد ديگر نيز مي گردد . عراق اگر چه در نقشه جغرافيايي شامل سر حداتي بود اما عملا مد تهاي مد يد تسلطي بر نواحي شمالي و جنوبي كشور را نداشت .و عليرغم اين آشفتگي مرزي روياي كشور گشايي هم خوليايي افزوده از سوي اربابان بر اين كشور داري بود . مرزهاي صد درصد ناامن عراق پنجاه سال تمام تعريف سرحدات را از اين كشور ساقط نموده بود . نفوس مهاجر " بواسطه سرحدات ناامن و ناامني سياسي و امنيتي داخلي " آمار واقعي مردم عراق را مدتهاي مد يدي از د يد واقعي آمارگران پنهان نگاهداشته بود . اقتصاد وابسته از سويي و تقسيم ناعادلانه ثروت ملي از سوي ديگر مفهوم يك اقتصاد سالم و معقول را از حيطه اقتصاد عراق بر چيده بود .


اعتقادات مردمان عراق اگر چه خالصانه مي نمود اما در راستاي نمايش هاي دولتي صدام " به چيرگي گروهي بر گروه د يگر انجاميد و اين چيرگي تب ديل به نفرتي ابدي در ميان معتقدان گرديد . نژادهاي ساكن عراق اصلي ترين هدف امپرياليست ها " با تكيه بر باورهاي غلط و القايي " در نقاب انترناسيوناليستي اجباري به شد يد ترين جلوه ناسيوناليستي تبد يل گرد يد ند . سرمايه هاي ملي عراق از آنجا كه تنها در اختيار دستگاه حاكم و وابستگان بود با سقوط وي مستقيما به دامن اشغالگران ريخته شد و مردم عراق هنوز هم آمار رسمي و دقيقي از سرمايه هاي ملي خويش را ندارند . فرهنگ و مد نيت اين كشور با صرف هزينه هاي فرمايشي در راستاي وسعت و مشروعيت بخشيد ن به فرهنگ غالب و در صد د زدودن خرده فرهنگ هاي ديگر كشور عراق " چنان از هم پاشيده مي نمايد كه جمع آوري و پيوند مجد د آن شايد به يك قرن و يا بيشتر زمان نياز داشته باشد . نوع حكومت با انقلاب هاي پي در پي و با حضور ديكتاتورهايي چون صدام مفهوم قانوني خويش را از دست داده بود . ارز رايج آن بواسطه دلايلي منجمله سرحدات ناامن و اقتصاد وابسته در واقع رقمي نمي نمود و حتي در زمان خفقان صدامي نيز انواع پول هاي خارجي در كشور مورد معامله و ارزش قرار داشت ند . زبان عراق بدون در نظر گرفتن زبان اكثريت مردم " زبان تحميلي عربي بود و اين فاجعه موجب گسستن انس و الفت ميان دولت مردان با ميليونها مردم غير عرب عراق گرديده بود و از سويي ديگر عقده هاي مستعمره بودن را در ذهن مردمان اين كشور مي پرورد . آموزش و پرورش با تابعيت كلي از نظام سياسي و اقتصادي كشور چيزي جز وقت گذراني براي كودكان محسوب نمي گرديد . ويژگي هاي اجتماعي از أنجا كه توان ارائه صادقانه و بي ريا در كار نبود به نمايش هايي آميخته از سياست – اعتقادات – نژاد و زبان در أمده بود .


تاريخ سياسي اين كشور با توجه به استقلال آن از عثماني چندان ديرينه اي نداشت . عرف بين المللي به دفعات و به وضوح توسط دولت مردان عراقي شكسته ميشد و براي جلوه عمومي دادن به اين عمل لشگر ميليوني صدام آ مادهء هر نمايشي بود . لشگري كه تنها براي حفظ صدام تربيت يافته بود و هيچ تد بيري غير از اين نميدانست . ارتباطات بين المللي از مردم عراق كّلا ساقط و در اختيار دستگاه حاكم بود كه اين دستگاه نيز دست نشانده دولي بود كه اسناد آن در جنگ هشت ساله با ايران بر ملا شد . صنعت عليرغم در آمد نفتي فراوان اين كشور جايگاهي بسيار اندك را در كشور وسيع عراق داشت و بي برنامه بودن اين شاخصه " در هر انقلاب و جنگ و رويداد " اولين آماج شكست هاي اين كشور بود . احزاب فعال در كشور عراق عملا بي معني و حزب حاكم با در اختيار داشتن تمامي منابع ملي و مراكز تصميم گيري " قدرت انديشيدن سياسي در قالب هاي قانوني را از ملت عراق سلب نموده و راه را براي افكار راديكالي و چريكي مخالفان خويش باز گذاشته بود .


وپس از تمامي اين ترفند هاي امپرياليستي " زماني كه قدرتهاي استعمارگر بر بي هويتي و سرگرداني ملت عراق واقف گشتند " تنها در عرض دوازده روز كشوري را از پاي در انداختند و مردماني را بي انديشه و بي توشه در آوارگي اشغالي مجد د و انقلابي بي نام رها ساختند .


برنامه امپرياليست ها هنوز در نيمه راه است . آنها مي توانند عراق را همانند عثماني تكه تكه كرده و چندين كشور ديگر را به استقلال برسانند ( !!؟) مي توانند عراق را همانند افغانستان بيست سال تمام در گير جنگهاي قومي و قبيله اي نمايند و آنها را نهايتا به خواسته خويش مجبور سازند . مي توانند همانند ديگر كشور هاي عربي دست نشانده اوامر بي چون و چراي خويش سازند . و صيهونيست هارا از اين ناحيه نيز مطمئن سازند . مي توانند چوب حراج بر كشور عراق زده و تمامي تعاريف و شاخصه هاي يك كشور را تك تك و يا يك جا به ديگري بفروشند . مي توانند صدام و صدام گونه اي را مجددا حاكم كشور سازند . ...ماداميكه مردمان عراق توان اند يشيدن و توان تشخيص امور خويش را نداشته باشند و در راه نجات خويش دست به دامن معامله گران غير خودي بدوزند نجاتي براي آنها متصور نيست ...هر چند كه زمان براي هر تصميمي بسيار دير مي نمايد !
زهره وفايي – تبريز


posted by 7:44 AM

Powered by Blogger

 

Zohre Vefayi

ZOHRE-AZ VEBLAQI

zohre-vefayi

Zohre Vefayi


ARCHIVES
EMAIL

مقاله-يازى



محرم و نامحرم
چؤره كچى مش ايسماعيل عمي
قادين و پوليتيك چاليشمالاري
كم سالترين بازداشتي سياسي تاريخ
تـــاريخ خــاطيره لـــردن يـــارانــيـــر
سـانـتـرالـيـسـم ، حـتـي در احـزاب سـيـاسـي
آقايان! تهـران را بـراي آذربـايـجـانـيـهـا نـاامـن نـسازيـد!
آذربايجان ائولادلارينا اوره کدن سالام!
منظري از ۲۱ آذر - زهره وفايي
ايـام آزادي پــان تــوركيســـــــم!
سواد آموزي، الزاماً فارسي آموزي نيست!
مردم، مجلس و مسئولان
فرزندان نامشروع استعمار
نامه هاي سرگشاده به مجلس هفتم
مهاجرت‌، خدمت‌ يا خيانت‌؟
آذربايجانين ميللي حركتي و آمريكا تاريخ بيزي گؤزله مه يه جك!
آفت هاى حركت ملى
عصرين هانسى بؤلومونده دايانميشيق؟
نارضايتي ها را جدي بگيريم!

شخصيتها-آدليملار


اشتباه بزرگ خليفه معتصم
پـروفـسـور مـحـمد تـقـي زهـتـابـي
حيدر عم‌اوغلو
مزدك
چرا آذربايجان قهرمانان خود را از ياد نمي برد؟!

ناغيل-سؤلجك


ELNÜR
بئشيك

شعر-قوشوق


ne yazım?
ياساق سئوگى
قاراداغ عاشيقي، عاشيق غافار ابراهيمىدن بير نئچه سؤز

شكيل-گؤرونتو


آثار باستاني آذربايجان به روايت تصوير -۱
آثار باستاني آذربايجان به روايت تصوير -۲
آثار باستاني آذربايجان به روايت تصوير -۳

معروضه-چيخيش


نمايشنامه-تئاتر اويونو


اوشاق نمايشي: يارديم چيل دوستلار

متفرقه-باشقا


زهره وفايي نين اثرلري
غوربتده‌ سؤنموش‌ اولدوزلار
زهره‌ وفائی‌: «مكتوب‌»
انجمن‌ كتاب‌ دوستان‌ آذربايجان‌


چئويرى-ترجمه


زبان و هويت